Ruimte

Ruimte heeft verschillende functies, ook in de kunsten. Er is de ruimte waar je leeft als privépersoon. De ruimte waar je tot ontwikkeling komt of repeteert. De ruimte waar je creëert. De ruimte waar je je publiek ontmoet voor presentatie en reflectie. Ruimte voor co-creatie. ‘Ruimte’ kan fysiek, virtueel (digitaal) en/of openbaar zijn.

Ruimte is schaars geworden

Betaalbare ruimte voor kunst en kunstenaars wordt schaarser door de stijgende prijzen op de vastgoedmarkt. Overheden kunnen steeds minder ruimte aanbieden voor kunst. Ze verkopen hun patrimonium wegens de hoge onderhoudskosten en omdat ze er extra inkomsten mee verwerven. Bovendien staan er alsmaar minder gebouwen leeg voor tijdelijk en goedkoop gebruik en wordt de periode van tijdelijk gebruik korter. Zo’n tijdelijk gebruik door kunstenaars maakt een gebouw en buurt aantrekkelijk, waardoor kunstenaars indirect meewerken aan de ‘gentrificatie’. Door de waardevermeerdering kunnen ze de ruimte uiteindelijk zelf niet meer betalen. Tijdelijk gebruik van leegstand wordt een zaak van ondernemers: commerciële leegstandbeheerders kiezen eerder voor gebruikers uit de creatieve industrie dan uit de kunsten.

Het vinden van geschikte en betaalbare gebouwen kan dus een uitdaging zijn. De exploitatie volgens alle wettelijke voorschriften van publiek toegankelijke gebouwen vraagt ook de juiste kennis, menskracht en financiële middelen. In de online kennisbank van Cultuurloket kan je de nodige juridische en zakelijke informatie vinden.

Tijdelijk gebruik: experiment en onderzoek

De laatste decennia hebben kunstenaars en kunstwerkers in het kader van tijdelijk gebruik met ruimte geëxperimenteerd door ze te delen en samen te gebruiken met andere creatievelingen en met de buurt. Die nieuwe vormen van maken en presenteren dicht bij buurbewoners en de context van de vermarkting van ruimte roepen nieuwe vragen op. Wat betekent ruimte en infrastructuur voor een kunstenaar? Waar kan je die vinden? Welke rol kan het lokale bestuur spelen? Hoe gaan we om met leegstand en gentrificatie? En is het wel haalbaar om betaalbare ruimte te vinden waar je voor lange tijd kan over beschikken? 

In het dossier Ruimte voor Kunst onderzoekt Kunstenpunt samen met ARIA (Universiteit Antwerpen) en Rekto:verso hoe kunstenaars en kunstwerkers van onderuit betaalbare ruimte voor de lange termijn kunnen ontwikkelen waar ook overheden en private spelers kunnen bij aansluiten. (link van dossier dat volgende week online zal staan)

Kunst in de openbare ruimte

Op zoek naar inspirerende projecten rond kunst in de openbare ruimte? Lees meer in ons dossier Kunst in de publieke ruimte.