Pilootproject #5: Een partituur voor Ressegem

Kunstenaars Birthe Leemeijer en David Helbich kregen de vraag om de centraal gelegen open ruimte in het dorp Ressegem (deelgemeente van Herzele) als uitgangspunt te nemen voor een kunstproject in de publieke ruimte. Belangrijk daarbij was om de bewoners te betrekken, de verschillen in hun visie en beleving/waardering van die open ruimte te onderzoeken en te peilen naar hun engagement voor deze open ruimte. De verschillen hoeven niet opgelost te worden, en ook de open ruimte zelf hoeft niet ingevuld. Welke rol neemt de kunst hier dan wel op?

Opdrachtsituatie

Het dorpsgezicht van Ressegem is wellicht al duizend jaar grotendeels onveranderd gebleven. Verschillende voorstellen voor een nieuwe invulling van de twee landbouwgronden midden in het dorp passeerden de revue, maar er kon de voorbije veertig jaar echter geen overeenkomst gevonden worden. Het gemeentebestuur besliste op aandringen van een groep dorpsbewoners dat het gebied zijn open karakter zal bewaren, maar daarbij een publieke functie krijgt. Het inschakelen van kunstenaars opent de mogelijkheid om de visies van de betrokken partijen te verruimen en op onverwachte manieren met elkaar te verbinden.

Pilootkarakter

De landschappelijke elementen als aanleiding in de vraagstelling van dit project werpen mogelijk een nieuwe blik op kunst in de publieke ruimte. Daarnaast is voorbeeldfunctie weggelegd voor de opdrachtgever die als kleine gemeente een kunstopdracht realiseert.

Kunstenaarsvoorstel

Een partituur voor Ressegem

Het voorstel voor de onvolledig bestemde ruimte van Ressegem krijgt geen fysieke invulling, maar bestaat uit een nieuwe verkaveling van het terrein: elke inwoner van het dorp krijgt een kavel toegewezen van ca. twaalf vierkante meter, zonder onderscheid (naar leeftijd enzovoort). Gedurende een jaar worden deze kavels ontwikkeld, in gebruik genomen, met gewassen bebouwd of braak gelegd afhankelijk van de wensen van de bewoners. Wanneer de kavels zijn uitgezet, ontstaat er een eerste beeld, als een spiegeling van het dorp zelf, een ‘partituur’ van Ressegem.

​Interactiviteit versus interpassiviteit

David Helbich en Birthe Leemeijer willen met de gebruikers een vorm vinden waarin hun wensen gerepresenteerd worden. Er is geen ontsnappen aan: ook desinteresse zal zichtbaar worden gemaakt. De verwachting was dat het project veel momenten zou opleveren voor culturele productie: tentoonstellingen, een publicatie, een documentaire, een groepsactiviteit, een onderzoek, een enscenering.

Bewoners zouden, in dialoog met elkaar en met de kunstenaars, hun standpunt over hun eigen kavel gaan wijzigen en al dan niet een grotere betrokkenheid ontwikkelen. De herverkavelde en vormgegeven ruimte zou een zinnebeeld kunnen worden voor radicale democratie, voor interactiviteit versus interpassiviteit en voor burgerschap in een neorurale/non-urbane context.

Stand van zaken eind 2018

Het plan van David Helbich en Birthe Leemeijer voor het dorpshart van Ressegem is nog niet ten uitvoer gebracht. Er blijken nog een aantal praktische belemmeringen te zijn.

Wie & waar?

Opdrachtgever

Gemeentebestuur Herzele

Projectteam

Jan Hermans, cultuurbeleidscoördinator
Daniel Adriaens, gemeentesecretaris
Sofie Hoefman, schepen van Cultuur

Bemiddelaar

Nils Van Beek (TAAK)

Kunstenaars

David Helbich en Birthe Leemeijer

​Kunstbudget

€ 35.000 (€ 20.000 opdrachtgever + € 15.000 Pilootprojecten)

Adres

Ressegemstraat, Blauwstraat, Walstraat en Sint-Mauritsplein in Ressegem (Herzele)

A.S.

An Seurinck

Je leest: Pilootproject #5: Een partituur voor Ressegem