Vlaamse filmmakers spreken met hun werk een groot publiek aan in Vlaanderen en daarbuiten. De afgelopen jaren waren er verscheidene Vlaamse speelfilms, documentaires, series, Filmlab-, AR- en VR-projecten (augmented reality en virtual reality) met een uitgebreid lokaal en internationaal publiek en professionele erkenning. Alle kiemen voor een ecosysteem met internationale uitstraling zijn vandaag bij ons aanwezig: van talent tot kwalitatieve opleidingen, ervaring en knowhow.
Tegenover die kansen staan een aantal bedreigingen. Vandaag bevindt de Vlaamse audiovisuele sector zich in een perfecte storm waarop ze zelf weinig invloed heeft. Er is de internationale concurrentie, de disruptie door streamingdiensten, en een lastig klimaat voor financiering in combinatie met oplopende kosten door inflatie. Dat zet het ecosysteem bijzonder zwaar onder druk; voeg daarbij de impact van generatieve artificiële intelligentie op de creatieve sector en de zoektocht naar publiek (waarvan de aandacht versnipperd is). Ook het beperkte aantal schermen en speelmogelijkheden in Vlaanderen helpt niet mee.
In het kader van de Landschapstekening vroeg Kunstenpunt een bijdrage aan het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) waarin de stand van zaken van het filmlandschap beschreven wordt. Het VAF hanteerde hier voornamelijk de scope van het VAF/Filmfonds en in mindere mate het VAF/Mediafonds. Belangrijk om in het achterhoofd te houden is dat de bijdrage van het VAF logischerwijze niet het hele ecosysteem van de audiovisuele kunsten in Vlaanderen en Brussel beschrijft, en inzoomt op de filmsector die kan functioneren dankzij de ondersteuning van het fonds. Ook self-made filmmakers met professionele ambities of kenmerken, en participatieve filmprojecten waarbij professionele filmmakers en mensen cocreëren, kunnen bij het VAF terecht en krijgen mits selectie door de beoordelingscommissies kansen. In het ecosysteem van de audiovisuele kunsten werken ook actoren zonder de steun van het VAF, maar met steun vanuit het Kunstendecreet. Om in aanmerking te komen voor ondersteuning van VAF moet een creatie immers vertoon- en verspreidbaar zijn op één scherm (single screen), in tegenstelling tot het Kunstendecreet.
Kunstenpunt verwerkte de bijdrage van het VAF in deze Landschapstekening, en draagt de verantwoordelijkheid voor deze tekst. We geven eerst een beknopte beschrijving van het VAF. Via onderstaande link behandelen we een aantal aandachtspunten en uitdagingen, zonder volledigheid na te streven. Voor meer informatie en duiding verwijzen we door naar het VAF.
Download en lees de Landschapstekening 2025
Het VAF werd in 1999 per decreet opgericht. Het doel van de Vlaamse overheid was om de professionele Vlaamse audiovisuele creatie op een autonome, geïntegreerde en proactieve manier te ondersteunen, zoals dat in vele andere landen al het geval was. Tussen de effectieve start in 2002 en vandaag groeide het VAF uit tot een breder overheidsinstrument waarbinnen inmiddels naast creatie van film ook plaats is voor de ondersteuning van series, games, podcasts en innovatieve formats via het VAF/Mediafonds en VAF/Gamefonds.
In 2012 volgde de oprichting van het economisch fonds Screen Flanders onder beheer van VLAIO, het aanspreekpunt voor ondernemers in Vlaanderen. Het VAF, dat onder het beleidsdomein Cultuur, Jeugd, Sport en Media valt, werd vanwege de aanwezige knowhow van bij de start partner voor de uitvoering van deze economische beleidsmaatregel. In deze context staat het VAF ook in voor de organisatie van een Vlaams filmloket dat informatie biedt aan zowel lokale als internationale filmmakers met betrekking tot location scouting, incentives en audiovisuele faciliteiten in het Vlaams Gewest. In 2014 nam het VAF het ondersteuningsbeleid met betrekking tot festivals, vertoners en aanbieders van filmeducatie en -reflectie over vanuit het Kunstendecreet. Zo werd ook het perspectief van ‘beleving’ toegevoegd aan de werking.
Het VAF is de plek waar men financiële steun kan aanvragen voor projecten in diverse genres en categorieën zoals fictie speelfilms, korte films, animaties, documentaires, audiovisuele kunst, interactieve en immersieve projecten, televisie- en internetprogramma’s (fictie, animatie en documentaire), podcasts, games en alle mogelijke combinaties. Voor de beoordeling van aanvragen werkt het met externe experten in verschillende commissies. Het VAF-team zet zich in voor de scouting en vorming van (nieuw) talent, mogelijkheden tot levenslang leren, begeleiding en financiering van Vlaamse content, de internationale promotie van lokaal talent en hun creaties, en ondersteuning van een vertonerslandschap dat mensen alle kansen biedt om te genieten van een divers en kwalitatief filmaanbod. Ecologische duurzaamheid, inclusie en innovatie zijn mee bepalend voor deze opdrachten. Via het kenniscentrum van het VAF worden evoluties, tendensen, uitdagingen en opportuniteiten in de Vlaamse audiovisuele en gamesector in kaart gebracht.
Flanders Image, sinds 2003 onderdeel van het VAF, is sinds 1989 een vitrine voor de Vlaamse creaties in het internationale film- en serielandschap. Door middel van onder andere aanwezigheid op festivals en markten, persoonlijke contacten met internationale filmprofessionals en doelgerichte promotie- en advertentiecampagnes zet Flanders Image vanuit VAF Vlaamse producties en talent internationaal in de schijnwerpers.
De kunstenaarsfilm en -video is een rijke discipline in Vlaanderen. Niet alleen neemt kunstenaarsfilm een centrale plaats in het oeuvre van veel internationaal erkende Vlaamse kunstenaars in, er is ook een keur aan grotere en kleinere gesubsidieerde organisaties die die films steunen en voor het voetlicht brengen.
Op zoek naar beleidsaanbevelingen rond goed bestuur en andere evoluties in het (boven)lokaal cultuurbeleid? Ontdek onze opsomming van opportuniteiten om het kunstenbeleid te optimaliseren via onderstaande link.
