Snijvlak #1: Amin Srasra en Junior Akwety over participatie in de kunsten

Sprekers

• Amin Srasra is programmator bij Schouwburg Kortrijk. Hij richt zich op participatie met aandacht voor opkomend talent en ondergerepresenteerde stemmen, in het bijzonder mensen van kleur en queer gemeenschappen. Daarnaast ontwikkelt hij educatieve en artistieke trajecten voor en met jongeren. 

• Junior Akwety is een multidisciplinair kunstenaar en bruggenbouwer, verbonden aan KVS in Brussel. Hij combineert artistiek werk (muziek, performance, dramaturgie) met publiekswerking, coaching en onderzoek. Met zijn organisatie Maisha vzw zet hij sterk in op het creëren van kansen voor nieuwe makers.

Samenvatting

Vertrouwen en dialoog als basis voor participatie

Een centrale rode draad in het gesprek is het belang van vertrouwen en dialoog. Participatie begint niet bij projecten, maar bij relaties. “People are the space,” benadrukt Junior: het zijn mensen die betekenis geven aan een plek, niet de muren van een instituut. Vanuit die visie staat voortdurende dialoog centraal. Gesprekken voeren, aanwezig zijn, luisteren naar noden en samen zoeken naar wat mogelijk is.

Amin sluit daarbij aan en benadrukt dat dit vertrouwen er niet enkel moet zijn tussen het instituut en de doelgroepen. Die filosofie moet ook gedragen worden door het hele team. Zonder die gedeelde verantwoordelijkheid dreigt participatie oppervlakkig te blijven of te vervallen in symbolische acties.

Participatief werken is geen one-man job

Participatie wordt vaak toegewezen aan één functie of persoon, maar volgens beide sprekers is dat een valkuil. Wanneer participatie niet ingebed is in de volledige werking van een organisatie, ontstaat er een onevenwicht waarbij één persoon het ‘diversiteitswerk’ draagt. Dat is niet alleen onhoudbaar, maar ook inefficiënt.

Amin wijst op het belang van interne sensibilisering en gedeelde visie: een organisatie moet collectief begrijpen waarom participatie belangrijk is en hoe ermee om te gaan. Junior vult aan dat ook de kennis en ervaringen uit de gemeenschappen moeten terugvloeien naar het team, zodat er een wederzijdse leerbeweging ontstaat.

Cultureel ondernemerschap als antwoord voor kunstenaars

Door de afnemende structurele ondersteuning wordt cultureel ondernemerschap steeds belangrijker. Beide sprekers benoemen dat kunstenaars vandaag genoodzaakt zijn om breder te denken dan klassieke subsidiemodellen. Europese projecten, internationale samenwerkingen, private middelen en alternatieve financieringsvormen maken deel uit van een duurzame financiëringsmix.

Tegelijk klinkt er ook kritiek: deze verschuiving legt extra druk op kunstenaars en kleine organisaties die al zwaar belast zijn. 

Het verschil tussen Brussel, Antwerpen en Kortrijk

Junior zijn werk bij Maisha vzw en het Koninklijk Conservatorium Antwerpen verbindt hem aan de stad, terwijl hij via de KVS contact houdt met Brussel. Hij schetst duidelijke verschillen tussen beide steden, met Brussel als een hyperdiverse en internationale stad waar veel organisch ontstaat, ondanks beperkte middelen. De stad bruist, en kunstenaars vinden er vaak sneller hun weg naar internationale netwerken.

Antwerpen daarentegen wordt beschreven als een stad in zoektocht, met een groeiende kloof tussen grote instellingen en kleinere organisaties. Volgens Junior ontbreekt er een sterke middenlaag die talent kan begeleiden, waardoor ontwikkeling onder druk komt te staan.

Kortrijk is kleinschaliger, maar biedt volgens Amin net daardoor ruimte voor experiment en verbinding. De stad is ambitieus en biedt kansen, al worden die vaak ook beïnvloed door politieke en financiële verschuivingen.

Grassroots ondersteunen

Beide sprekers pleiten voor het ondersteunen van ‘grassroots initiatieven’. Duurzame participatie ontstaat van onderuit, niet vanuit opgelegde thema’s of trends. Instituten moeten ruimte laten, zowel in hun programma als in hun budget, om initiatieven te ondersteunen en te helpen groeien vanuit de gemeenschap zelf.

Dit vraagt ook een andere manier van werken: minder controle, meer vertrouwen, en het toelaten van openheid en onzekerheid in programmatie.

Cultuur onder druk

Het gesprek schetst een sector die onder toenemende druk staat. Besparingen, politieke keuzes en structurele onzekerheid zorgen voor vermoeidheid bij kunstenaars en cultuurwerkers. Tegelijk blijft de nood aan cultuur groot.

Junior benadrukt dat er nood is aan collectieve actie en sterkere vertegenwoordiging richting beleid. Cultuur moet opnieuw als essentieel onderdeel van de samenleving worden gepositioneerd, niet als luxe.

Van Brussel tot Havana en Kinshasa

Junior ging als onderzoeker voor nakend project over Rumba muziek naar DR Congo en Cuba. De ervaringen in Havana en Kinshasa brengen een ander perspectief binnen. In deze contexten is er weinig tot geen financiële ondersteuning, maar des te meer gemeenschapszin. Cultuur en transmissie leven er als essentiële onderdelen van identiteit en beleving.

Deze praktijken tonen aan dat participatie niet enkel afhankelijk is van middelen, maar van betrokkenheid en urgentie. Tegelijk leggen ze Europa een spiegel voor: hier zijn middelen, maar ontbreekt soms de directe verbinding met de gemeenschap.

Conclusie

Het gesprek maakt duidelijk dat participatie geen methodiek is, maar een houding. Het vraagt tijd, vertrouwen, gedeelde verantwoordelijkheid en structurele ondersteuning. Tegelijk staan deze praktijken onder druk door politieke en economische keuzes.

De uitdaging voor de toekomst ligt in het versterken van verbindingen tussen mensen, organisaties, beleid én praktijk, zodat kunst en cultuur opnieuw ruimtes kunnen zijn die echt van iedereen zijn.

Download de transcriptie