Handvaten voor culturele spelers die willen werken aan, met en voor een meerstemmig publiek
In 2023 onderzocht Kunstenpunt hoe kunst en publiek zich tot elkaar verhouden, aan de hand van een 50-tal interviews met kunstprofessionals en organisaties. Die gesprekken resulteerden in een reeks artikels onder de noemer Kroniek Publiek. In 2024 werkten we verder aan dit materiaal via verdiepende, thematische sessies en een open oproep. Samen met een diverse groep aan deelnemers – waaronder bemiddelaars, curatoren, programmatoren en communicatiemedewerkers – namen we praktijken onder de loep die onze omgang met het publiek voor kunst bevragen of vernieuwen. Zo werden ideeën verder ontwikkeld tot mogelijke blauwdrukken voor de toekomst.
Op basis van al dit rijke materiaal destilleerden we een tool die elke kunstenaar, kunstwerker en organisatie kan gebruiken om de relatie met publiek te herdenken. De tool bestaat uit zestig bouwstenen: strategieën die ieders praktijk kunnen ondersteunen in het verder openbreken naar het publiek. Aan iedere bouwsteen hangen praktijkvoorbeelden en een lijst van drijvende principes in het ontwikkelen van een relatie met publiek, alsook mogelijke drempels.
Met de bouwstenen en voorbeelden mikken we niet op volledigheid, het wil vooral inspireren. Ga ermee aan de slag via onderstaande link – of laat je eerst introduceren tot het speelveld van Kroniek Publiek door Lara Staal.
Welkom in het speelveld van Kroniek Publiek
Door Lara Staal
De relatie tussen kunst, cultuur en het publiek is altijd in beweging. Sinds de jaren 50 hebben de kunsten zich als onafhankelijk veld kunnen ontwikkelen. Met de professionalisering ervan kwam de behoefte om kunst te onderscheiden van cultuur, en experten de kwaliteit te laten bewaken. De autonomie van de kunsten wordt zo beschermd, maar isoleert haar tegelijkertijd van de samenleving. Zo zijn er met de tijd steeds meer drempels ontstaan: niet iedereen vindt de weg naar kunst en cultuur, terwijl toegang ertoe een basisrecht is.
Ook organisaties, kunstenaars en instituten evolueren in hun denken over ‘het publiek’. Het gaat niet langer uitsluitend om een zo groot en divers mogelijk publiek: de interesse groeit in wie het publiek is, en er wordt gezocht naar tweerichtingsverkeer. Het idee van de kunstenaar als genie, waarbij het publiek zelf hun weg naar het werk moet vinden, maakt plaats voor kunst en cultuur die midden in de samenleving staat.
De zoektocht naar nieuwe publieken en meer diepgaande uitwisseling gaat soms gepaard met uiteenlopende fricties en spanningsvelden. Geen enkele instelling, organisatie of maker is hetzelfde, net als het publiek. Afhankelijk van je gebouw, plek in de stad of platteland, de context en vormtaal die het werk of de organisatie geeft, ontstaan er verschillende manieren van toegang. Iedere artistieke praktijk spreekt zo verschillende mensen aan.
Sinds 2023 voert Kunstenpunt hierover gesprekken met het veld. Na veertig interviews met uiteenlopende instellingen, zes artikels, en vier live uitwisselingen in januari 2024 met een groep van publiekswerkers, kunstenaars en programmatoren, creëerde ze een rijke verzameling aan reflectie over onze verschuivende verhouding tot het publiek.
Op basis van al dit rijke materiaal destilleerde Kunstenpunt een tool die elke kunstenaar, kunstwerker en organisatie kan gebruiken om de relatie met publiek te herdenken. De tool bestaat uit zestig bouwstenen: strategieën die ieders praktijk kunnen ondersteunen in het verder openbreken naar het publiek. Aan iedere bouwsteen hangen praktijkvoorbeelden en een lijst van drijvende principes in het ontwikkelen van een relatie met publiek, alsook mogelijke drempels.
De samenleving is te complex, en kunst- en cultuurpraktijken en hun publiek zijn te verschillend om dit in eenduidige methodieken te gieten. Daarom ontwierp Kunstenpunt een soort speelveld waar je vrij van steen naar steen kunt bewegen, afhankelijk van de eigen noden, vragen en interesses. Met de bouwstenen en voorbeelden mikken we niet op volledigheid, het wil vooral inspireren.
