Financieringsbronnen voor kunstenaars

Leven van je werk?

Als muzikant, podium- of beeldend kunstenaar leven van je werk, hoe doe je dat? Kunstenaars met een vast contract in een voltijdse tewerkstelling zijn witte raven. De meesten moeten verschillende financiële bronnen aanboren om zich te verzekeren van een leefbaar inkomen en voldoende middelen om opnieuw te investeren in hun kunstpraktijk. Als kunstenaar heb je behoorlijk wat kosten: je huurt een atelier of repetitieruimte, je moet transport betalen en materialen of instrumenten kopen. Om het overzicht te bewaren hou je dus best nauwgezet je inkomsten en uitgaven bij.

Voor meer informatie over sociale en fiscale statuten kan je terecht op de website van Cultuurloket.

Informatie over het aanvragen van subsidies bij overheden vind je hier en hier. Informatie over aanvullende financiering vind je hier.

Hieronder vind je een overzicht van andere mogelijke financieringsbronnen.

Werk verkopen

Hoe bepaal je de prijs van je werk of editie? Hoeveel vraag je voor een optreden of een voorstelling? Maak niet alleen de som van alle kosten, inclusief je eigen vergoeding en sociale bijdragen, maar kijk ook naar de gangbare prijzen in de sector. Wat een verzamelaar of programmator wil betalen, gebaseerd op de artistieke waarde, is op zijn beurt afhankelijk van individuele waardering, maar ook van de waardering binnen de sector. De prijs wordt dus bepaald in een onderhandeling en liefst ook vastgelegd in een overeenkomst.

Meer over prijszetting lees je op de website van Cultuurloket.

Je werk uitgeven

Je kan werken met een uitgever en/of distributeur of je kan een uitgave in eigen beheer maken en verspreiden. Hou vooral je doelpubliek voor ogen wanneer je de inhoud, vormgeving, verspreiding en kostprijs bepaalt.

Een uitgever volgt het project van a tot z op en zorgt voor de verspreiding door zijn eigen distributiedienst of via een distributeur in onderaanneming. De overeenkomst tussen kunstenaar en uitgever en/of distributeur heeft de vorm van een licentie. De EU-richtlijn op het auteursrecht bepaalt dat de uitgever/distributeur de rechten niet definitief kan afkopen van de maker. De maker kan wel een licentie geven tot reproductie en distributie voor een bepaalde drager, regio, duur of andere criteria.

Meer info via Cultuurloket.

Je werk verhuren

Heel wat private organisaties verhuren kunst aan bedrijven of particulieren. Ook de overheid ondersteunt een vzw die kunst verhuurt: Kunst In Huis geeft kunstenaars een financiële vergoeding voor de kunstwerken die ze ter beschikking stellen.

Inkomsten uit rechten

Kunstenaars kunnen hun rechten doen gelden, met name auteurs- en naburige rechten en volgrecht. Een werk is auteursrechtelijk beschermd als het getuigt van originaliteit en in een concrete vorm is gematerialiseerd. Het auteursrecht omvat vermogensrechten en morele rechten. Als kunstenaar kan je je aansluiten bij een beheersvennootschap die de inkomsten uit rechten voor jou int, maar dat is geen verplichting.

Het volgrecht is de vergoeding die je als auteur van een oorspronkelijk kunstwerk ontvangt telkens wanneer je werk wordt doorverkocht met de tussenkomst van een professionele kunsthandelaar.

Coproducties

Kunstenorganisaties (kunstencentra, muziekensembles, dans- en theatergezelschappen, muziektheaterproducenten, organisaties voor beeldende kunst met een productieopdracht, musea voor hedendaagse kunst, creatiefestivals …) spelen een actieve rol in de ondersteuning van creaties van kunstenaars. Dat doen ze door een financiële bijdrage te leveren en door ruimte of materiaal ter beschikking te stellen. Dat wordt geregeld in een samenwerkingsovereenkomst.

De organisaties doen dat omdat het steunen van creaties een van hun doelstellingen is en/of omdat ze zo nieuw werk als eerste kunnen tentoonstellen. Denk dan vooral aan werk dat gecreëerd wordt voor tijdelijke tentoonstellingen, festivals, biënnales en culturele hoofdsteden.

Meer informatie over coproduceren kun je hier vinden.

Investering door je galerie

Galeries kunnen investeren in het werk van de kunstenaar door bijvoorbeeld voorafgaand aan een tentoonstelling het werk te prefinancieren. Het percentage dat een galerie van het verkoopbedrag vraagt, is afhankelijk van galerie tot galerie.

Kunst in opdracht (publieke gebouwen)

Vlaanderen heeft al sinds 1986 een regeling die kunst in publiek toegankelijke bouwprojecten verplicht maakt. De bedoeling is dat kunstenaars via openbare opdrachten een bijdrage leveren tot het publieke patrimonium. Wie een openbaar gebouw opricht, verbouwt of herbestemt moet daarom een bepaald percentage van de bouwkosten besteden aan de financiering van een kunstopdracht.

Ook los van die percentageregeling komen komen tal van kunstwerken in de publieke ruimte tot stand, tijdelijk (bijvoorbeeld n.a.v. een tentoonstelling) of permanent.

Globaal genomen zijn er vier manieren waarop je als kunstenaar een opdracht in de publieke ruimte te pakken kan krijgen: via een open oproep, een geselecteerde shortlist, selectie door een curator of door rechtstreekse aanstelling. Lees meer in ons dossier.

Sponsoring

Om een werk of een reeks van werken te maken, kan je je laten financieren door een private persoon of een bedrijf, in de vorm van geld of in natura. Sponsoring betekent altijd dat je iets in return geeft voor de ontvangen steun. Meestal wil de sponsor publieke zichtbaarheid via de promotie van je werk.

Bij de onderhandeling over de return is het belangrijk dat je die als kunstenaar in overeenstemming kan brengen met de inhoud van je werk en je oeuvre. Wil je bijvoorbeeld logo’s op het identificatiekaartje van het kunstwerk? Goede en heldere afspraken zijn hierbij belangrijk. Die kan je best formaliseren in een schriftelijke overeenkomst.

Crowdfunding

Crowdfunding is een alternatieve manier om je project te financieren met kleine bijdragen van het publiek. Daarbij investeren veel particulieren elk een klein bedrag, al dan niet in ruil voor een tegenprestatie. Vaak worden de bijdragen verzameld via een onlineplatform. Als je er niet in slaagt het vooropgestelde bedrag op te halen, krijgen de investeerders hun geld terug.

Een uitgebreid dossier vind je terug op de website van Cultuurloket.

Crowdfunding4culture bundelt informatie over crowdfunding voor de culturele en creatieve sector in Europa.

Growfunding is een groeiplatform dat mikt op stedelijke innovatie en experiment in Brussel.

Stad Gent heeft een platform voor lokale creatieve projecten.

Leningen en kredieten

Bij de klassieke bank kan je terecht voor een lening of een krediet. Vergelijk goed de voorwaarden en gevraagde waarborgen. Let op: je moet in staat zijn om een lening na verloop van tijd terug te betalen. En geld lenen is niet gratis. Kunstenaars kunnen voordelig geld lenen voor hun project via het Cultuurkrediet.

Voor kunstenaars die werken als zelfstandige ondernemer of via een vennootschap zijn er ook diverse investeringsfondsen of economische steunmaatregelen. Meer info op de website van het agentschap Innoveren en Ondernemen.

Mecenaat

Mecenassen zijn pivate personen, organisaties of bedrijven die kunstenaars of hun werk financieel of materieel steunen zonder een tegenprestatie te verwachten. Soms wordt voor dit doel een fonds opgericht dat via publieke oproepen projectmiddelen of beurzen verstrekt. Elk fonds bepaalt zelf op welke manier het werkt. In België beheert de Koning Boudewijnstichting zulke fondsen.

Open wedstrijden en prijzen

Oproepen uit binnen- als buitenland vind je op onze website en in onze nieuwsbrieven.